ตำนานตำรวจไทย

ประวัติศาสตร์ของ "ตำรวจ" ในประเทศไทยนั้น สามารถแบ่งได้เป็น 4 ยุค

ยุคแรกของกิจการตำรวจ

มีหลักฐานยืนยันที่แน่ชัดในสมัยอยุธยา แผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราระเบียบการปกครองบ้านเมืองเป็น 4 เหล่า เรียกว่า "จตุสดมภ์" ได้แก่ กรมเวียง กรมวัง กรมคลัง และกรมนา พร้อมทั้งโปรดเกล้าฯให้มีตำรวจด้วย โดยแบ่งเป็น ตำรวจพระนครบาล ตำรวจภูธร โดยขึ้นกับกรมเวียง และตำรวจหลวง ให้ขึ้นกับกรมวัง นอกจากนี้ยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีการตราศักดินาขจองตำรวจไว้เป็นบรรทัดฐานเช่นเดียวกับข้าราชการฝ่ายอื่น นับเป็นยุคแรกแห่งประวัติศาสตร์กิจการตำรวจไทย

ตำรวจยุคปฏิรูป

  เป็นยุคที่ 2 ของกิจการตำรวจ ช่วงระหว่าง พ.ศ.2403-2475 เป็นยุคสมัยแห่งการเปลี่ยนแปลงของประเทศ รวมทั้งการปฏิรูประบบการปกครองของประเทศไทยจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ มาสู่ระบอบประชาธิปไตย อันเนื่องมาจากการแผ่ขยายอาณาเขตของอารยธรรมตะวันตกในสังคมไทย ทำให้กิจการตำรวจจำเป็นต้องมีการปรับปรุงให้เหมาะสมและสอดคล้องกับสภาพสังคมในขณะนั้น ต่อมาปี พ.ศ.2405 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีการว่าจ้าง กัปตัน เอส.เจ.เบิร์ดเอมส์ (Capt.S.J.Bird Ames) ชาวอังกฤษ จัดตั้งกองตำรวจสำหรับรักษาความสงบเรียบร้อย ภายในเขตนครหลวงตามแบบยุโรปขึ้นเป็นครั้งแรก เรียกว่า "กองโปลิศ" ให้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงพระนครบาล ต่อมาในรัชสมัยสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีการขยายงานตำรวจจากเขตนครหลวงไปสู่ส่วนภูมิภาค โดยจัดตั้งเป็น กรมตำรวจภูธร ขึ้น ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงมหาดไทย เพื่อขยายงานป้องกันและปราบปรามโจรผู้ร้ายตลอดจนรักษาความสงบเรียบร้อยให้กับพี่น้องประชาชนได้อย่างทั่วถึง ต่อมาได้มีการรวมเป็นกรมเดียวกันในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2458 เรียกว่า "กรมตำรวจภูธรและกรมพลตระเวน" โดยให้ขี้นกับกระทรวงมหาดไทย นับแต่นั้นจึงถึงกันว่า วันที่ 13 ตุลาคม ของทุกปี คือ "วันตำรวจ"


ตำรวจสมัยประชาธิปไตย

ยุคที่ 3 ในการเปลี่ยนแปลงกิจการตำรวจไทยนั้น มิได้เปลี่ยนเฉพาะโครงสร้างและหน้าที่ แต่มีการเปลี่ยนชื่อเรียกหน่วยงานควบคู่ไปด้วยอยู่เสมอ ภายหลังจากได้รวมกันเป็น "กรมตำรวจภูธรและพลตระเวน" แล้ว ต่อมาได้เปลี่ยนเป็น "กรมตำรวจภูธร" จากนั้นในปี พ.ศ. 2475 จึงเป็นเปลี่ยนนามหน่วยเป็น "กรมตำรวจ" กิจการตำรวจยุคที่ 3 นี้ ได้ถือตามประกาศเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การแบ่งส่วนราชการกรมตำรวจ พ.ศ.2475 โดยแบ่งกิจการตำรวจออกเป็น 4 ส่วน คือ ส่วนที่ 1 เป็นหน่วยบริหารงานส่วนกลางและสำนักบริหารของอธิบดีกรมตำรวจ ส่วนที่ 2 คือตำรวจนครบาล ส่วนที่ 3 คือ ตำรวจภูธร ส่วนที่ 4 คือ ตำรวจสันติบาล ซึ่งการแบ่งส่วนราชการและอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานต่างๆ นี้ ต่อมาได้มีการเปลี่ยนแปลงและแก้ไขอีกหลายครั้ง แต่หลักการใหญ่ก็ยังคงแบ่งงานตำรวจออกเป็น 4 ส่วนเช่นเดิม โดยยึดตามคุณภาพปริมาณของงานที่รับผิดชอบ และความผันแปรของสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย จนกระทั่งปี พ.ศ.2541 ได้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งยิ่งใหญ่กับกิจการตำรวจไทย "กรมตำรวจ" ซึ่งเป็นที่รู้จักของคนไทยมา 80 กว่าปี ได้รับการปรับโอนไปเป็น "สำนักงานตำรวจแห่งชาติ" เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2541 ภายใต้การบริหารงานของ พล.ต.อ.ประชา พรหมนอก ซึ่งดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมตำรวจคนสุดท้าย และเป็นผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติคนแรก

" สำนักงานตำรวจแห่งชาติ "ตำรวจยุค 2000

   ในภาพรวมจะเห็นได้ว่า พัฒนาการของกิจการตำรวจในแต่ละยุคที่ผ่านมานั้น จะเป็นไปในลักษณะที่สอดคล้องเหมาะสมกับกระแสสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป ก่อนที่จะเข้าสู่ปี พ.ศ. 2543 (ค.ศ.2000) ประวัติศาสตร์ของกิจการตำรวจก็ปรับเปลี่ยนโฉมครั้งใหม่อีกครั้ง แต่ครั้งนี้ได้ยึดถือตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 ที่เน้นการมีส่วนร่วมของประชาชนมาเป็นหลักในการดำเนินการ ความพยายามในการปรับปรุงโครงสร้างกรมตำรวจนี้มีมาตั้งแต่ พ.ศ.2522 โดยได้มีการพิจารณารูปแบบองค์การตำรวจในหลายรูปแบบ ในที่สุดได้พิจารณาเห็นว่า รูปแบบสำนักงานตำรวจแห่งชาติตามแนวทางของตำรวจญี่ปุ่นมีความสอดคล้องกับประเทศไทย ต่อมาได้มีประกาศ "พระราชกฤษฎีกาโอนกรมตำรวจ กระทรวงมหาดไทย ไปจัดตั้งเป็นสำนักงานตำรวจแห่งชาติ พ.ศ.2541" มีฐานะเป็นกรม อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 17 ตุลาคม 2541 เป็นต้นไป ด้วยเหตุนี้จึงถือว่า วันที่ 17 ตุลาคม ของทุกปี เป็น "วันสถาปนาตำรวจแห่งชาติ"

************************************************

           นับตั้งแต่การจัดตั้งกรมตำรวจ และการรวม กรมตำรวจภูธร และกรมพลตระเวน เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2458

  ได้มีการแต่งตั้งผู้ดำรงตำแหน่ง อธิบดีกรมตำรวจ ตามลำดับดังนี้

1. กัปตัน เอส.เย.เอมส์ พ.ศ. 2403-2435
2. พระยาอรรคราชวราทร (ภัสดา บุรณศิริ) พ.ศ. 2435-2440
3. นาย เอ.เย.ยาดิน พ.ศ. 2440-2447
4. มหาอำมาตย์โท อีริกเซ็นต์ เย ลอสัน พ.ศ. 2447-2456
5. พลตรีพระยาวาสุเทพ พ.ศ. 2456-2458
6. พล.ท.พระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าคำรบ พ.ศ. 2458-2472
7. พล.ต.ท. พระยาอธิกรณ์ประกาศ (หลุย จาติกวณิช ) พ.ศ. 2472-2475
8. พ.ต.อ. พระยาบุเรศผดุงกิจ (รวย พรหโมบล ) พ.ศ. 2475-2476
9. พ.ต.อ. พระยาอนุสรณ์ธุระการ (จ่าง วัจนะพุกกะ ) พ.ศ. 2476-2479
10. พล.ต.อ. หลวงอดุล อดุลเดชจรัส พ.ศ. 2479-2488
11. พล.ต.ท. พระรามอินทรา (ดวง จุลัยยานนท์ ) พ.ศ. 2488-2489
12. พล.ต.ต. พระพิจารณ์พลกิจ (ยู่เซ็ก ดุละลัมภะ ) พ.ศ. 2489-2490
13. พล.ต.อ. หลวงชาติตระการโกศล (เจียม ลิมปิชาติ ) พ.ศ. 2490-2494
14. พล.ต.อ. เผ่า ศรียานนท์ พ.ศ. 2494-2500
15. พล.ต.อ.ไสว ไสวแสนยากร พ.ศ. 2500-2502
16. จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ พ.ศ. 2502-2506
17. พล.ต.อ. ประเสริฐ รุจิรวงศ์ พ.ศ. 2506-2515
18. จอมพล ประภาส จารุเสถียร พ.ศ. 2515-2516
19. พล.ต.อ. ประจวบ สุนทรางกูร พ.ศ. 2516-2517
20. พล.ต.อ. พจน์ เภกะนันทน์ พ.ศ. 2517-2518
21. พล.ต.อ. ศรีสุข มหินทรเทพ พ.ศ. 2518-2518
22. พล.ต.อ. มนต์ชัย พันธุ์คงชื่น พ.ศ. 2519-2524
23. พล.ต.อ. สุรพล จุลละพราหมณ์ พ.ศ. 2524-2525
24. พล.ต.อ. ณรงค์ มหานนท์ พ.ศ. 2525-2530
25. พล.ต.อ. เภา สารสิน พ.ศ. 2530-2532
26. พล.ต.อ. แสวง ธีระสวัสดิ์ พ.ศ. 2532-2534
27. พล.ต.อ. สวัสดิ์ อมรวิวัฒน์ พ.ศ. 2534-2536
28. พล.ต.อ. ประทิน สันติประภพ พ.ศ. 2536-2537
29. พล.ต.อ. พจน์ บุณยะจินดา พ.ศ. 2537-2539
30. พล.ต.อ. ประชา พรหมนอก พ.ศ. 2539 - 16 ต.ค. 2541

      ผู้บัญชาการสำนักงานตำรวจแห่งชาติ

1. พล.ต.อ. ประชา พรหมนอก 16 ต.ค. 2541- 2543

2. พล.ต.อ. พรศักดิ์ ดุรงควิบูลย์ พ.ศ. 2543- 2544

3. พล.ต.อ. สันต์ ศรุตานนท์ พ.ศ. 2544- 2547

4. พล.ต.อ. โกวิท วัฒนะ พ.ศ. 2547- 2550

5. พล.ต.อ.เสรีพิศุทธ์ เตมียาเวส พ.ศ.2550-2551

6.พล.ต.อ.พัชรวาท วงษ์สุวรรณ พ.ศ.2551 - 2552

7.พล.ต.อ.วิเชียร พจน์โพธิ์ศรี พ.ศ. 2553 - 2554

8.พล.ต.อ.เพรียวพันธ์ ดามาพงษ์ พ.ศ. 2554 - 2555

9.พล.ต.อ.อดุลย์ แสงสิงแก้ว พ.ศ. 2555 - 2557

10.พล.ต.อ.สมยศ พุ่มพันธ์ม่วง พ.ศ. 2557 - ปัจจุบัน


กลับหน้าหลัก